خبر خوب برای والدین؛ چرا کنجکاوی کودکان یک مزیت بزرگ برای یادگیری است؟
اگر فرزندتان مدام راههای مختلف را امتحان میکند، سریع از یک سرگرمی به سرگرمی دیگر میرود یا حتی پس از پیدا کردن یک پاسخ درست باز هم دنبال گزینههای جدید میگردد، شاید این رفتار نشانه بیتمرکزی نباشد. دانشمندان میگویند این ویژگی میتواند بخشی طبیعی و ارزشمند از فرایند رشد مغز کودکان باشد.
بسیاری از والدین دوست دارند فرزندشان پس از پیدا کردن یک راهحل مناسب، روی همان مسیر باقی بماند. به همین دلیل،
وقتی کودک مدام گزینههای مختلف را امتحان میکند، ممکن است این رفتار به عنوان سردرگمی، حواسپرتی یا تصمیمگیری
ضعیف تعبیر شود.
اما پژوهشهای جدید نشان میدهد نگاه دیگری نیز به این موضوع وجود دارد. در واقع مغز کودکان در سالهای ابتدایی
زندگی همچنان در حال شناخت جهان اطراف است و به همین دلیل تمایل بیشتری به کشف و تجربه گزینههای گوناگون دارد.
این رفتار میتواند به یادگیری عمیقتر و کسب اطلاعات بیشتر از محیط کمک کند.
چرا کودکان مدام گزینههای جدید را امتحان میکنند؟
پژوهشگران دانشگاه ایالتی اوهایو در بررسیهای خود به این نتیجه رسیدند که کودکان حتی زمانی که یک انتخاب مناسب
پیدا میکنند، باز هم تمایل دارند انتخابهای دیگری را تجربه کنند. در نگاه اول این رفتار شاید غیرضروری به نظر
برسد، اما مغز کودک از این طریق فرصت پیدا میکند اطلاعات بیشتری درباره دنیای اطراف جمعآوری کند.
به بیان ساده، کودکان کمتر از بزرگسالان به پاسخهای قطعی قانع میشوند و بیشتر به دنبال کشف احتمالات جدید هستند.
همین روحیه کنجکاوی به رشد مهارتهای شناختی و یادگیری آنها کمک میکند.
مغز کودک بین «کشف کردن» و «انتخاب کردن» در حرکت است
دانشمندان این رفتار را با دو مفهوم مهم توضیح میدهند:
اکتشاف و
بهرهبرداری.
اکتشاف یعنی امتحان کردن یک راه یا گزینه جدید، حتی زمانی که نتیجه آن مشخص نیست. در مقابل، بهرهبرداری به این
معناست که فرد همان روشی را انتخاب کند که قبلاً نتیجه خوبی برایش داشته است.
هیچکدام از این دو رویکرد به تنهایی بهترین انتخاب نیستند. اگر همیشه به دنبال تجربههای جدید باشیم، ممکن است
زمان و انرژی زیادی از دست بدهیم. از طرف دیگر، اگر همیشه فقط به گزینههای آشنا تکیه کنیم، فرصتهای بهتر را از
دست خواهیم داد.
آنچه برای والدین اهمیت دارد
کودکان در سالهای اولیه زندگی اطلاعات بسیار کمتری نسبت به بزرگسالان درباره جهان دارند. به همین دلیل مغز آنها
برای یادگیری بیشتر، به طور طبیعی تمایل دارد مسیرهای جدید را آزمایش کند. این فرایند ممکن است گاهی باعث اشتباه،
تغییر نظر یا تصمیمهای غیرمنتظره شود، اما در بسیاری از موارد بخشی طبیعی از رشد ذهنی کودک به شمار میرود.
متخصصان معتقدند همین تمایل به کشف و تجربه، پایه بسیاری از مهارتهای مهم آینده مانند حل مسئله، خلاقیت،
انعطافپذیری ذهنی و توانایی سازگاری با شرایط جدید را شکل میدهد.
والدین چگونه از این ویژگی حمایت کنند؟
- به فرزندتان فرصت آزمون و خطا بدهید.
- به جای تمرکز صرف بر نتیجه، فرایند یادگیری او را تشویق کنید.
- در برابر پرسشهای زیاد کودک صبور باشید.
- کنجکاوی و خلاقیت را با سرزنش یا محدودیتهای غیرضروری خاموش نکنید.
- اجازه دهید در محیطی امن، راهحلهای مختلف را امتحان کند.
پیام اصلی پژوهش برای والدین:
گاهی رفتاری که از نگاه بزرگسالان نشانه بیتصمیمی یا حواسپرتی به نظر میرسد، در واقع بخشی از فرایند طبیعی یادگیری مغز کودکان است. کنجکاوی و تمایل به امتحان کردن گزینههای مختلف میتواند یکی از مهمترین ابزارهای رشد ذهنی و شناختی آنها باشد.