ده راهکار کلیدی برای تقویت مسئولیتپذیری در بچهها
دکتر مهدی شاگردی (دکتر شاکری)
پزشک و پژوهشگر هوش و شخصیت
مدیرمسئول مؤسسه آموزشی تیزهوشان
مسئولیتپذیری یکی از مهمترین مهارتهایی است که باید از دوران کودکی در فرزندان تقویت شود. دکتر شاکری با اشاره به پژوهشهای تربیتی، ده راهکار عملی برای پرورش فرزندانی مستقل، تصمیمگیر و توانمند ارائه میکند.
۱. استقلال در انجام کارها
اگر کودک میتواند بخش زیادی از کاری را انجام دهد، اجازه دهید خودش کامل کند. تلاش کودک باعث رشد ذهنی و تقویت اتصالات عصبی میشود.
۲. سپردن مسئولیتهای کوچک
جمع کردن میز، مرتب کردن اتاق یا کمکهای کوچک در خانه، حس مؤثر بودن را در کودک تقویت میکند؛ همان چیزی که آدلر بر آن تأکید دارد.
۳. تشویق تلاش، نه نتیجه
ارزشگذاری روی تلاش، نه نتیجه، کودک را شکستناپذیر و مسئولیتپذیر بار میآورد؛ حتی اگر نتیجه مطلوب حاصل نشود.
۴. والدین ذرهبینی نباشیم
دخالت بیش از حد، کودک را وابسته و ناتوان میکند. به جای حل مشکلات او، مهارت حل مسئله را آموزش دهید؛ همانطور که جین نلسون توصیه میکند.
۵. اجازه برنامهریزی بدهید
برنامهریزی را یاد بدهید، اما برای کودک برنامهریزی نکنید. انتخابهای مستقل، پایه تصمیمگیری بزرگسالی هستند.
۶. تجربه پیامد اشتباهات
اگر تکلیف را انجام نداد یا وسیلهای را فراموش کرد، پیامد طبیعی آن را تجربه کند. پوشاندن اشتباهات، مانع مسئولیتپذیری میشود.
۷. مقایسه نکنید
مقایسه با دیگران مخرب است. کودک را فقط با گذشته خودش بسنجید و پیشرفتهایش را برجسته کنید.
۸. مسئولیتهای مالی بدهید
خریدهای کوچک، مدیریت پول توجیبی و یادگیری حد مصرف (حداکثر ۵۰٪) و بخشش حداقل ۱۰٪، پایههای سواد مالی و مسئولیت اجتماعی هستند.
۹. قوانین خانه را ثابت نگه دارید
قوانین کم اما روشن و ثابت، بهترین ابزار تربیت مسئولیتپذیریاند. کودک باید پیامد منطقی رفتار خود را تجربه کند.
۱۰. الگوی مسئولیتپذیری باشید
رفتار والدین بیش از گفتار اثرگذار است. مسئولیتپذیری را در عمل نشان دهید تا به یک ارزش خانوادگی تبدیل شود.